Gasrotonde

15 jan 2010

Noord-Nederland kent een sterke concentratie van de gasindustrie en -kennis, is centraal gelegen in de gasinfrastructuur en vervult als ‘gasrotonde’ een schakelpositie in de Europese gasvoorziening.

{slide=1. Wat is aardgas? }
Aardgas is een fossiele brandstof, een energiebron die miljoenen jaren geleden is ontstaan uit planten- en dierenresten onder de grond waaruit, door hoge druk en temperaturen, gas is ontstaan. Aardgas is geurloos, licht ontvlambaar en niet giftig. Het bestaat uit methaan, lichte koolwaterstoffen als ethaan, propaan en butaan en bijkomende stoffen zoals koolstofdioxide en stikstof. In Europa wordt aardgas vooral in en rond de Noordzee aangetroffen en onder het noorden van Nederland. Methaan levert bij verbranding meer water als kooldioxide en vrijwel geen roet of as.
{slide=2. Wat is de rol van aardgas in (Noord-)Nederland? }
In 1959 is met succes geboord naar gas in de buurt van het Groningse Slochteren waarbij één van de grootste aardgasvelden ter wereld werd gevonden. Het Groningen-veld heeft een oppervlakte van circa 900 km2 en een totale oorspronkelijke winbare gasvoorraad van naar schatting 2700 miljard m3. Vanwege de vondst van aardgas werd in hoog tempo een netwerk van hoofd- en distributieleidingen aangelegd en werden huizen voorzien van gasfornuizen en centrale verwarming. Binnen 20 jaar werd Nederland aardgasland met een dekking van 98% bij huishoudens en circa 50% in de primaire energievoorzienig. Er bestaat geen land ter wereld dat hier zelfs maar in de buurt komt.
{slide=3. Wat is Groningen-gas? }
De samenstelling van gas is bij ieder veld anders. Maar de apparatuur in Nederland, thuis of op het werk, is op één samenstelling afgesteld, namelijk die van Groningen-gas uit het Groningen-veld. Daarom worden verschillende gasstromen gemengd met het gas uit dit grote gasveld. Omdat er voldoende 'menggas' uit Groningen beschikbaar is wordt vooral gewonnen uit de kleinere locaties. De ondergrondse opslagen in Langelo en Grijpskerk helpen daarbij. Want hierdoor wordt het mogelijk non-stop te produceren uit de kleine velden, ook als er op dat moment minder vraag naar gas is.
{slide=4. Wat is het kleineveldenbeleid? }
Vanaf 1974 is actief beleid gevoerd om ook kleine gasvelden te exploiteren en zo te voorkomen dat het Groningen-veld te snel leeg zou raken. Op basis van het kleineveldenbeleid zijn tientallen kleinere gasvelden in gebruik, vooral onder de zee, in Twente en Drenthe, met een totaalvolume van meer dan 1.500 miljard m3 aardgas. De NAM produceerde in 2009 37,6 miljard m3 uit het Groningen-veld en 15,7 miljard m3 uit kleinere onshore en offshore gasvelden.
{slide=5. Wat zijn de sleutelspelers in Noord-Nederland? }
Een aantal belangrijke bedrijven in de Nederlandse gaswaardeketen is geconcentreerd in het noorden. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (www.nam.nl) in Assen voorziet in circa 75 % van de nationale gasproductie, met een jaarproductie van ruim 50 miljard m3 gas. De NAM heeft ook ondergrondse gasopslagen bij Norg en Grijpskerk om continuïteit in de gaslevering te kunnen garanderen. Gasunie (www.gasunie.nl) in Groningen transporteert als gasinfrastructuurbedrijf jaarlijkse circa 125 miljard m3 aardgas en heeft één van de grootste hogedrukgasnetten in Europa, met ruim 15.000 km pijpleiding in Nederland en Noord-Duitsland, tientallen installaties en circa 1.300 gasontvangstations. GasTerra (www.gasterra.nl) in Groningen is een internationaal opererende handelsonderneming in aardgas, werkzaam op de Europese energiemarkt met een belangrijk aandeel in de Nederlandse gasmarkt, een sterke inkooppositie en een publieke taak bij het kleineveldenbeleid.
{slide=6. Wat maakt Noord-Nederland tot dé Europese gasrotonde? }
De vraag naar aardgas zal de komende jaren blijven stijgen, terwijl de Europese voorraden slinken. Om aan de vraag te kunnen voldoen neemt het belang van gasimport uit landen zoals Rusland en het Midden-Oosten toe. Nederland vervult hierbij een sleutelpositie als logistiek knooppunt voor opslag en transport van gasstromen in Noordwest-Europa. Diverse gasstromen komen daarbij samen, kunnen worden opgeslagen en doorgetransporteerd naar klanten elders in Europa. Noord-Nederland neemt hierbij een bijzondere positie in gezien de aanwezige gasvelden, ondergrondse gasopslag, centrale ligging in de nationale en Europese gasinfrastructuur en de concentratie van kennis en bedrijven in de nationale gaswaardeketen.
{slide=7. Welke actuele ontwikkelingen spelen er op het vlak van de gasrotonde? }
Uitbouw van de positie als Europese gasrotonde vergt grote investeringen in de gasinfrastructuur zoals de bouw van LNG-terminals (voor vloeibaar aardgas), vergroten van ondergrondse opslagcapaciteit en (inter)nationale uitbreiding en verbetering van het gasnetwerk. Een aantal actuele investeringen zijn:
{slide=8. Wat is de rol van gas in de energietransitie? }
Aardgas kent van alle fossiele brandstoffen de minste schadelijke uitstoot en vervult een belangrijke rol in de transitie naar een duurzame energiehuishouding. De Nederlandse gaskennis en fijnmazige infrastructuur kan daarbij worden benut om de overgang naar duurzaam gas mogelijk te maken. Dit biedt goede economische kansen voor ondernemers en kennisorganisaties om een internationaal onderscheidende positie in te nemen. De inzet van gas als transitiebrandstof richt zich onder meer op het efficiënt gebruik van gas, bijvoorbeeld via de HRe-ketel voor de productie van warmte en elektriciteit op huishoudniveau, de productie van groen gas uit biomassa, gas als motorbrandstof, het balanceren van grootschalige inflexibele duurzame energie (zoals zon- en windenergie) en de benutting van gaskennis voor het opvangen en opslaan van CO2.
{slide=9. Welke rol vervult de Stichting Energy Valley in de gasrotonde? }
De concentratie van de gasvelden, -faciliteiten, -industrie en -kennis vormt een stevige basis onder de centrale energiepositie van de Energy Valley regio. De stichting Energy Valley is echter niet direct betrokken bij de fysieke uitbouw als gasrotonde. Dit is een aangelegenheid van betrokken bedrijven en overheden.

De stichting zet zich wel in om duurzame energieactiviteiten en de kennisinfrastructuur in het verlengde hiervan te bevorderen. Dit heeft onder meer betrekking op het projectmatig stimuleren van grootschalige groen gas productie, rijden op (groen) gas en het balanceren van duurzame energie met behulp van gas. Daarnaast is de stichting actief betrokken bij diverse onderzoek- en onderwijsprojecten op het gebied van (duurzaam) gas zoals het Energy Delta Gas Research programma (www.rug.nl/edrec/edgar), de Executive Master of Finance and Control voor de olie- en gasindustrie en het Flexigas programma voor biogastoepassingen van het RenQi instituut (www.renqi.nl).{/slides}
Nieuwsarchief